Ο δάκος της ελιάς (Bactrocera oleae) είναι μια μικρή μύγα και ο μεγαλύτερος εχθρός του ελαιόκαρπου στην Ελλάδα. Το θηλυκό γεννά τα αυγά του μέσα στην ελιά και η προνύμφη τρώει τη σάρκα. Οι τρυπημένες ελιές πέφτουν νωρίς ή σαπίζουν, και το λάδι τους έχει μεγαλύτερη οξύτητα και χειρότερη ποιότητα. Σε κακές χρονιές η ζημιά μπορεί να είναι μεγάλη.
Πότε δρα ο δάκος
Ο δάκος κάνει πολλές γενιές τον χρόνο. Τον βρίσκουμε σε όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, αλλά η ζημιά ξεκινά όταν ο καρπός μεγαλώσει αρκετά για να δεχτεί αυγά, συνήθως από τις αρχές ή τα μέσα του καλοκαιριού. Κορυφώνεται συχνά στο τέλος του καλοκαιριού και το φθινόπωρο, όταν πέφτουν οι θερμοκρασίες και ανεβαίνει η υγρασία. Τα πολύ ζεστά και ξερά καλοκαίρια τον περιορίζουν. Γι’ αυτό κάθε χρονιά είναι διαφορετική και η παρακολούθηση μετρά περισσότερο από το ημερολόγιο.
Δύο είδη παγίδων
Παγίδες παρακολούθησης
Δείχνουν πόσος δάκος υπάρχει και πότε ανεβαίνει ο πληθυσμός, ώστε η επέμβαση να γίνει στην ώρα της. Η πιο γνωστή είναι η παγίδα McPhail, ένα δοχείο με τροφικό ελκυστικό (π.χ. διάλυμα αμμωνιακού άλατος ή πρωτεΐνης). Χρησιμοποιούνται και κίτρινες κολλητικές παγίδες με φερομόνη. Για τον παραγωγό συστήνεται συνήθως τουλάχιστον μία McPhail ανά 100 δέντρα, σε αντιπροσωπευτικά σημεία του ελαιώνα.
Παγίδες μαζικής παγίδευσης
Εδώ στόχος δεν είναι η μέτρηση αλλά η μείωση του πληθυσμού: πολλές παγίδες, συνήθως μία ανά δέντρο ή ανά λίγα δέντρα, πιάνουν και σκοτώνουν τα ενήλικα πριν γεννήσουν. Η μέθοδος χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο, και σε βιολογικούς ελαιώνες, γιατί μειώνει ή αντικαθιστά τους ψεκασμούς. Δουλεύει καλύτερα σε μεγάλες, συνεχόμενες εκτάσεις και όταν τη χρησιμοποιούν και οι γείτονες. Σε μικρό, απομονωμένο ελαιώνα ο δάκος έρχεται από τα διπλανά χωράφια.
Πώς τοποθετείτε τις παγίδες
- Πότε: πριν αρχίσει η ζημιά, στις αρχές του καλοκαιριού, και τις αφήνετε ως τη συγκομιδή.
- Πού: μέσα στην κόμη, σε σκιερό σημείο, συνήθως στη νότια ή ανατολική πλευρά του δέντρου, σε ύψος που φτάνετε για έλεγχο.
- Έλεγχος: τις παγίδες παρακολούθησης τις ελέγχετε μία φορά την εβδομάδα. Μετράτε τα έντομα, καθαρίζετε και ανανεώνετε το ελκυστικό σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
- Καταγραφή: σημειώστε τους αριθμούς κάθε εβδομάδα. Μια απότομη άνοδος είναι το σήμα για επέμβαση.
Οι παγίδες και τα υπόλοιπα μέτρα
Σε πολλές περιοχές η Περιφέρεια τρέχει πρόγραμμα δακοκτονίας, με δικές της παγίδες και δολωματικούς ψεκασμούς. Ενημερωθείτε από τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας της περιοχής σας ή από το τοπικό γεωπονικό κατάστημα. Αν χρειαστεί ψεκασμός, το σκεύασμα και η δόση πρέπει να είναι εγκεκριμένα και να προτείνονται από γεωπόνο, γιατί ο δάκος έχει αναπτύξει αντοχή σε ορισμένα εντομοκτόνα.
Βοηθούν και τα απλά μέτρα:
- Έγκαιρη συγκομιδή σε χρονιές με πολύ δάκο, πριν πολλαπλασιαστεί η ζημιά.
- Συλλογή των πεσμένων προσβεβλημένων ελιών, που διαφορετικά δίνουν την επόμενη γενιά.
- Σωστό κλάδεμα: μια ανοιχτή, αεριζόμενη κόμη επιτρέπει καλύτερο έλεγχο και ψεκασμό. Δείτε πότε και πώς κλαδεύεται η ελιά.
Οι πληροφορίες είναι γενικές. Για το πότε και πώς θα επέμβετε στη δική σας περιοχή, ακολουθήστε τις γεωργικές προειδοποιήσεις της Περιφέρειας και τη γνώμη γεωπόνου.
Χρειάζεστε παγίδες για τον δάκο και λίπανση ελαιώνα; Δείτε την υπηρεσία μας ή ζητήστε δωρεάν αυτοψία.




